Hesap Planı ve İşleyişi

 

 

İşletmeler kullanacakları hesapları önceden planlayarak bunların bir listesini yapar. Bu yapılırken, kullanılacak hesapların belli bir sıra ve belli bir gruplama altında toplanması yoluna gidilir. Bir işletmede kullanılacak hesapların, sistemli ve gruplandırılmış olarak yeraldığı listeye “hesap planı” denir.

 

Muhasebede elde edilen bilgilerin raporlara kolaylıkla aktarılmasına ve istatistiki bilgilerin kolay ve çabuk olarak elde edilmesine olanak sağlayacak bir hesap planı oluşturulması amaçlanır. Bu nedenle hesap planının düzenlenmesinde aşağıdaki hususlar göz önünde bulundurulmalıdır:

 

-   Hesap planının düzeni, sırasıyla mizan, gelir tablosu ve bilançonun süratle hazırlanmasına olanak verecek şekilde olmalıdır,

-    Hesap planı, muhasebe verilerinin raporlara aktarılışında yeni hesaplama ve bölümlemeler yapılmasına ihtiyaç göstermeyecek şekilde düzenlenmiş olmalıdır,

-    Ana ve yardımcı (tali) hesaplar gerekli olduğu kadar sayı ve detaya inilerek açılmalıdır. Gereksiz ayrıntı kayıt hızını düşürür ve hataları arttırır.

-    Hesap planı, muhasebe ilkelerinin finansal tablolara yansıtılmasına imkan verecek şekilde olmalıdır.

-    Hesap planının ana yapısı gerekli değişikliklere olanak verecek derecede esnek olmalıdır. Her değişiklik, hesap planında köklü değişikliklere yol açmamalıdır.

 

Ülkemizde hesap planı ilk olarak, 1972 yılında KİT’lerde uygulanmak üzere hazırlanmıştır. Bu planlar daha sonra bir çok özel sektör işletmesi tarafından da temel olmuştur. Günümüzde ise bankalar ve sigorta kuruluşları hariç olmak üzere, 26 Aralık 1992 tarihinde yayınlanarak, 1 Ocak 1994 yılında uygulamaya konulan Maliye Bakanlığı Tekdüzen Hesap Planı tebliğlerinde detaylı olarak belirtilmiş olan hesap planı kullanılmaktadır.

 

Hesap planlarında her bir hesap belirli bir kodlama sistematiği içerisinde yeralır. Kodlama sistemi ise 3 gruba ayrılmaktadır:

 

a)   Rakamlı (Nümerik) Kodlama Sistemi,

b)   Harfli (Alfabetik) Kodlama Sistemi,

c)   Karma Kodlama Sistemi.

Rakamlı kod sistemi, ondalık (desimal) kodlama, blok kodlama, grup kodlama şeklinde değişik uygulama şekillerine sahiptir.