T.C.
SANAYİ VE TİCARET BAKANLIĞI
Sanayi Araştırma ve Geliştirme Genel Müdürlüğü

ZEYTİNYAĞI
ÜRETİM TESİSİ
SANAYİ PROFİLİ

Revize Eden
Oğuz KÜÇÜKYAVUZ
Kimya Mühendisi

ANKARA-1996

1.    GİRİŞ
1.1. Yatırımın Konusu, Uygulanan Teşvik Tedbirleri
Bu profilde işlenen yatırım konusu zeytinyağı üretim tesisidir.
 b) Uygulanan Teşvik Tedbirleri
Bakanlar Kurulu'nun 26.12.1994 tarih ve 94/6411 sayılı karar ile bu kararda  değişiklik yapan 8.3.1995 tarih ve 95/6569 sayılı kararına  ilişkin Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı’nın uygulama  esaslarını içeren 95/2 sayılı tebliği çerçevesinde Teşvik Belgesine bağlanabilecek yatırım projeleri topla)m sabit yatırım tutarı kalkınmada  öncelikli yörelerde 6 milyar,   diğer yörelerde 10 milyar TL.'nin üzerinde  olan projelerdir.
Bu projelerde özkaynak oranları kalkınmada öncelikli yörelerde % 40, normal yörelerde % 50, gelişmiş yörelerde % 60 olmalıdır.
Yatırım Projelerine Uygulanabilecek Destek Unsurları;
- Gümrük Muafiyeti ve/veya ithalat rejimi  kararına istinaden ithalat
- Yatırım indirimi
- Vergi-resim ve harç istisnası
- Krediler
- Bina inşaat harcı istisnası
- Hakine ve teçhizat alımında katma değer vergisi desteği
- Taşınma desteği
- Arsa sağlanması
- Dış kredi teminat mektubu masraflarına katkı
- Kalite ve standart sağlama
NOT: Yukarıdaki bilgiler 1995 yılı içindir. Teşvik uygulama esasları her yıl Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı tarafından yenilenmektedir.
1.2. Girdi ve Çıktıların Tarifleri ve özellikleri
Kullanılan ham madde zeytindir. Zeytinin işlenmesi neticesi ana ürün olarak zeytinyağı yan ürün olarak prina elde edilir.
Olea Europa 1. türüne giren muhtelif zeytin varyeteleri meyvelerin normal iriliği aldığı veya yağ teşekkülünün azami haddi bulduğu devrede toplanarak çeşitli tesir usulleriyle sıkılması ve bilahare yağın meyve suyundan ayrılması zeytinyağı sanayiini meydana getirir.

Ülkemizin kalkınmasında önemli yardımı dokunması mümkün olan zeytinin değeri şimdiye kadar gereği gibi anlaşılamadığından zaman zaman ağır tahribata maruz kalmıştır. Hala bu sanayi kolunda problemlerle karşılaşılmaktadır.
Ülkemizdeki zeytinyağı tesisleri çok dağınık ve genellikle küçük kapasitelerle çalışan kuruluşlardır. Sektörün tam bir envanteri mevcut olmamakla birlikte, süper preslerin de, ilkel mengenelerin de varlığından söz edilebilir.

Yağhane Fb. Klasik pres Süper pres Mengene 
Taş adedi
720 Adet
1140 Idet
130 Adet
920 Adet
1620 Adet

Bide edilen ürünler yemeklik naturel zeytin yağı, yemeklik rafine zeytin yağı ve yemeklik karma zeytin yağıdır. Tanımlarını şu şekilde izah edebiliriz.
Yemeklik Natürel Zeytinyağı
Yemeklik naturel zeytinyağı, zeytin ağacı meyvesinden özellikle ısı uygulamasında yağlar herhangi bir değişikliğe yol açmadan, mekanik veya diğer fiziksel işlemler uygulanarak elde edilen hiçbir kimyasal işlem görmeden, berrak, sonradan yeşile dönüşebilen renkte, kendine has tad ve kokuda, tabii halde yemeklik olarak kullanılabilen yağdır.
Yemeklik Rafine Zeytinyağı
Yemeklik rafine zeytinyağı asit miktarı veya orgonoloeptik nedeniyle tabii halinde besin olarak kullanılmayan naturel zeytinyağlarının gliserid yapısında değişikliğe yol açmayan metodlarla rafine edilmesi sonucu elde edilen berrak, tortusuz, sarı renkli, kendine has ve kokuda, içinde rafi-nasyon maddesi bulunmayan yemeklik olarak kullanılabilen yağdır.
Yemeklik Karma Zeytinyağı
Bu standarda uygun özellikte yemeklik naturel zeytinyağı ile rafine zeytinyağının karışımı sonucu elde edilen renk, tad ve kokusu, naturel zeytinyağı ile rafine zeytinyağı arasında değişebilen, yemeklik olarak kullanılabilen zeytinyağıdır.

Yurdumuzda zeytinlerin kimyasal bileşimi bölge ve yıllara göre biraz değişmekle birlikte, ortalama % 29 - 30 yağ, % 36 - 37 protein, karbonhidrat, selüloz ve kül, % 33 - 34 su ihtiva etmektedir,
2. PAZAR DURUMU
Dünyada bugünkü kayıtlara göre istihsal edilen zeytinyağı hemen hemen istihsal edildiği yıl tüketilmekte ve % 2 kadar bir kısmı ancak ertesi yıla stok olarak devretmektedir. Bu durum bize zeytinyağı için iç pazarın müsait olduğunu göstermektedir, ihracat imkânları müsaitdir.
3. imalat veya iş kapasitesi
Kapasite tespitinde bölge zeytinciliği ve bölgedeki zeytin tanesinin değerlendirilmiş şekli önemlidir. Bu sanayi profilinde yılda 7.000 ton zeytin ile 5.000 ton ham zeytinyağı işleneceği esas alınarak hesaplamalar yapılmıştır.
4.  İSTiHDAM DURUMU
Tesiste idari, teknik, düz işçi ve muvakkat işçi olarak toplam 40 kişi istihdam edilebilmekte, bunlar için yıllık personel gideri ise 202.125.000 TL. olmaktadır.
5.   yatırımın termin  planı

Faaliyetler
Etüd, proje ve teşvik belgelerinin alınması

45678910 11 12        12345
XXX

Arazinin temini ve  düzeltilmesi
x x

 

İnşaat işleri
XXX

 

x

Mak. ve Teç.  siparişi

X   X  X   X
Mak. ye..Teçh.getirilmesi ve montajı

Deneme işletmesi
x x

 

işletmeye alma

6. PROJENiN TEKNiK ÖZELLiKLERi 6.1. Üretim Teknolojisi
Bu profilde esas alınan teknoloji en son yenilikleri ihtiva etmekte olup, halen dünyanın en çok zeytinyağı ihraç eden ülkesi olan İspanya'da yaygınlaşmaktır. Ülkemize ise 1976 yılında girmiştir. Bu teknolojide yemeklik rafine zeytinyağının üretimi iki safhada gerçekleştirilmektedir.
A - Düşük «fitli nötralize zeytinyağı üretimi
Toplanan zeytinlerin kısa zamanda ve süratle işlenmesi, yaygın asidite, renk, koku gibi özelliklerine tesir edeceğinden, depoya alınan zeytinin mümkün olduğu kadar kısa zaman içinde işleme konulması sistem tamamen kontinü olup bir taraftan zeytin girer diğer taraftan düşük asitli yağ elde edilir. Bu arada şu safhalardan geçer.
a) Depoya alınan taze zeytin taneleri bir konveyör veya elevatör yardımıyla yıkaçlardan geçip yaprak ve yabancı madde ayrıcılarına gelmekte ve otomatik olarak temizlenmektedir.
b) Temizlenmiş zeytin taneleri 3 katlı kırıcılara gelmekte ve iyice macun haline getirilmektedir. Macun, hazırlanmış suyla muamele edilerek ayırıcı yatay santrifüjlere gelmekte, kalite, düşük asiditeli nötralize yağ elde edilmektedir. Ayrılan su ise, ayrılan prinayla tekrar muamelede kullanılarak değerlendirilir. Prinada prina yağı elde edilerek sabun sanayiinde kullanılabilir.
B - Kimyasal Rafinasyon :
Zeytinyağının yemeklik olabilmesi için düşük asiditell ve rafine olması gereklidir. Bunu gerçekleştirebilmek için rafinasyon ünitesine ihtiyaç vardır. Böylece fabrika, kendi üretmiş olduğu yağı ve çevrede ilkel ve mahalli olarak üretilen % 8 - 10 asitli yağı rafine edebilir. Böylece bu yağların sabun sanayiine gitmesi yerine yemeklik yağ olarak ihracı da mümkün olabilir.
Rafinasyon işlemi kimyasal bir olay olup, yüksek asidite, sudkostik ile muamele edilmek suretiyle düşürülmelini ve akabinde vakum altında beyazlatma ve koku giderme işlemleri yapılmaktadır.
Artıklar prina ve supstoktur. Prina tekrar ekstrakte edilerek pj?±na yağı elde edilir ve % 7.5'den daha az yağ, nature eden kısım yakıt olarak kullanılabilir ve satılabilir. Supstok ise sabun fabrikasına hammadde olarak verilir.

6.2. Yatırımın Teknik ömrü
Yatırımın teknik ömrü 15 - 20 yıl kadardır.

Dış para
13.532.000
13.532.000
13.532.000
7. TOPLAM YATIRIM TUTARI TABLOSU (000 x)
Toplam

261.000 913.000
3.260.000  24.764.000
1.015.000
2.086.000 32.299.000 39.116.000 71.415.000
1.190
İç para
1. Etüd ve proje giderleri	261.000
2.Arazi ve düzenleme giderleri 913.000
3. Binalar ve diğer inşaat giderleri 3.260.000
4. Makine teçhizat(Ana ve yardımcı) 11.232.000
5. Gümrük vergi resimleri toplamı 1.015.000
6. Bilinmeyen giderler	2.086.000
7. Sabit yatırım tutarı	18,767.000
8. İşletme sermayesi	39.116.000
9.a) Toplam yatırım tutarı           57.883.000  b)Toplam yatırım tutarı ($)
8.    PROJENİN FİNANSMANI

Toplam yatırım tutarının en az % 40»inin yatırımcı tarafından öz sermaye olarak temini icab etmekte olup; % 60 nispetindeki finansman ihtiyacı ise çeşitli kaynaklardan temin edilebilir.
9.    İŞLETME DÖNEMİ GELİRLERİ
İşletme dönemi gelirleri toplamı 391.160.000.000 TL.  civarındadır.
10.     İŞLETME DÖNEMİ GEDERLERİ
İşletme dönemi giderleri 312,928.000.000 TL.  civarındadır, (işletme dönemi olarak 100 çalışma günü  esas alınmaktadır.)

391.160.000.000 Tl. 312.928.000.000 Tl.
78,232.000.000 TL
48.243.000,000TL
11.     GELİR - GİDER VE KAR TABLOSU
Yıllık işletme gelirleri Yıllık işletme giderleri Yıllık brüt kâr           Yıllık net kar

12. YATIRIMIN ÖN DEĞERLENDİRİLMESİ

 12.1. Yatırım Kârlılığı

      Net Kar                        48 243 000 000 
                       =                          = % 68      
Toplam Yatırım                71 415 000 000  

12.2. Sermayenin Kârlılığı

     Net Kar                        48 243 000 000 
                          =                       = 1,64      
Sermaye                      29 430 000 000  
NOT: Toplam sabit yatırım tutarı ve diğer hesaplamalarda Ortalama Döviz Kuru l $ = 60.000 Tl,  olarak alınmıştır.
13. . ANA MAKÎNA VE TEÇHİZAT TABLOSU
a) İthal malı makina ve teçhizat
1. Kontinü zeytin yıkama makinasi
2. Temizleyici ve ayırıcılar
3. Kırıcılar
4. Santrifüjler
5. Yağ nakli deposu
6. Seperatör ısı ayarlayıcısı
7. Buhar cihazı
8. Kumanda  tablosu
b) Yerli makina ve teçhizat
1. Beslenme elevatörleri
2. Santrifüj sehpaları ve depolar
3. Prina helezonu
4. Rafinasyon tesisi ventiller, borular
5. Doldurma, harmanlama tesisi
6. Teneke-kapatma makinası

14.	
Artık

Pina yağı

Ekstraksiyon

Prina

Yağ

Kimyasal rafinasyon

Süpstok

Yemeklik yağ

Macunun su ile muamelesi

santrifüjler

Kırıcılar

Yıkama

Alım depolama

üretim akım şeması

     
  15. KURULUŞ YERİ
Böyle bir tesisin kuruluş yeri seçilirken, hammadde temini imkanları esas alınmalıdır. Böyle bir tesisin kurulmasına karar verildiğinde yer seçimi için Bakanlığımızla temas edilmelidir,
16. KAYNAKLAR
D.P.T.
T.S.K.B. yayınlara
T.S.E. yayınları
Ziraat Odaları Birliği yayınları
Sanayi ve Ticaret Bakanlığı yayınları.
17. STANDARTLAR
Yağ ve pigmentler için kullanılan terimler T.S. 364 Bitkisel Yağ muayene metodları T.S. 342.
18.  MÜRACAAT YERLERÎ
Sanayi ve Ticaret Bakanlığı
Maliye Bakanlığı
Bankalar
Hazine Müsteşarlığı