T.C.
SANAYİ VE TİCARET BAKANLIĞI
Sanayi Araştırma ve Geliştirme Genel Müdürlüğü

YEM
ÜRETİM TESİSİ
SANAYİ PROFİLİ

Revize Eden
Oğuz KÜÇÜKYAVUZ
Kimya Mühendisi

ANKARA-1996

1.     GİRİŞ
1.1. Yatırım Konusu ve Uygulanacak Teşvik Tedbirleri
Yatırımın konusu,  yem üretim tesisidir.

Uygulanacak Teşvik Tedbirleri  
Bakanlar Kurulu'nun 26.12.1994 tarih ve  94/6411 sayılı karar ile  bu kararda  değişiklik yapan 8.3.1995  tarih ve 95/6569 sayılı  kararına  ilişkin Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı'nın uygulama  esaslarını içeren 95/2 sayılı tebliği  çerçevesinde Teşvik Belgesine  bağlanabilecek yatırım projeleri toplam sabit yatırım tutarı kalkınmada  öncelikli, yörelerde 6 milyar,   diğer yörelerde 10 milyar TL.'nin üzerinde olan projelerdir»
Bu projelerde özkaynak oranları kalkınmada  öncelikli yörelerde % 40, normal yörelerde % 50,  gelişmiş yörelerde % 60 olmalıdır.
Yatırım Projelerine Uygulanabilecek Destek Unsurları;
-	Gümrük Muafiyeti ve/veya  ithalat rejimi  kararına  istindan ithalat
-	Yatırım indirimi
-	Vergi-resim ve harç istisnası
-	Krediler
-	Bina inşaat harcı istisnası
-	Makime ve teçhizat alımında katma değer vergisi desteği
-	Taşınma desteği
-	Arsa sağlanması
-	Dış kredi teminat mektubu masraflarına katkı
-	Kalite ve standart sağlama

NOT: Yukarıdaki bilgiler 1995 yılı içindir. Teşvik uygulama esasları her yıl Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı tarafından yenilenmektedir.
1.2. Girdi ve Çıktıların Tarifleri ve Özellikleri
Yem; menşei, bitkisel hayvansal veya bitkisel sanayi kalıntıları olan yemler ile mineral yemlik preperatların uygun standartlarda karıştırılmasıyla elde edilmektedir.

Yem sanayiinde kullanılacak girdiler şunlardır:

(Bir ton için)  Birim  Kg.

 (TABLO : 1)

Girdiler
	Kümes hayv.
broller yemi
	Kümes hayv.
Yumurta yemi
	
Besi yemi
	
Süt yemi
	
Diğer yemler
	
Arpa
	150
	250
	348
	348
	200
	
Mısır
	200
	150
	-
	-
	100
	
Buğday
	150
	150
	-
	-
	-
	
Mısır proteini
	50
	-
	-
	-
	-
	
Ayçiçeği küspesi
	250
	170
	100
	100
	75
	
Balık unu
	60
	-
	-
	-
	25
	
Et - kemik unu
	30
	30
	-
	-
	20
	
Yağ
	35
	-
	-
	-
	-
	
Tuz ve mermer tozu
	10
	70
	10
	10
	10
	
Fremiks
	5
	5
	2
	2
	3
	
Kepek
	-
	50
	210
	210
	75
	
Pamuk küspesi
	-
	50
	200
	200
	50
	
Melas
	-
	2 0
	50
	50
	40
	
Yulaf
	-
	-
	50
	50
	125
	
Kireç taşı
	-
	-
	10
	10
	10
	
Soya küspesi
	-
	-
	-
	-
	75
	
Kemik unu
	_-
	_-
	20
	20
	20
	
Diğer girdi olarak kullanılan maddeler ise ambalaj malzemesi (50 kg.'lık polipropilen çuval), ip (dikiş için), yem kartıdır. Enerji kullanımı 40 kwh / ton yem, (800.000 kwh/yıl), su kullanımı 45 kg/ton yem, fuel oil kullanımı ise 6 kg/ton yemdir. Rasyolar Yem Kanununun öngördüğü Karma Yem Normlarına göre yapılmıştır.
Üretilen mamuller ve miktarları şöyle kabul edilmiştir:

Mamulün adı
                           % 100 Kapasitede                       (ton/yıl)
- Kümes hayvanları yemi
	(11.000)	%55
	
- Broller yemi
	8.250

- Yumurta yemi
	2.750

- Süt yemi
	1.600               	%  8
	
- Besi yemi
	6.800            
	%  34
	
- Diğer yemler
	.600           	%  3
	
Toplam
	20.000 ton/yıl

2.  PAZAR DURUMU
Üretilen yemler iç pazara sunulacaktır. Özellikle besiciliğin artışı ile yem tüketimi daha da artacaktır.
3.  İMA.LAT KAPASİTESİ
Fabrika normal olarak günde bir vardiya, yılda yem kaynakları,.mevsim şartları göz önüne alındığında 250 gün çalışacağı tahmin olunmuştur. Bu yem fabrikasının normal kapasitesi 20.000 ton/yıl olarak öngörülmüştür.

Bunun   % 55fi kümes hayvanları yemi 
             % 8*i süt yemi 
              % 34'ü besi yemi 
              %  3'ü diğer yemlerden oluşacaktır.
4.  İSTİHDAM İMKANI
Personel durumu aşağıda belirtilen şekilde kabul edilmiştir.
Teknik eleman             l
İdari personel              4
Teknisyen-ustabaşı
Kalifiye işçi               10
Düz işçi                     25
Toplam olarak 49 kişi istihdam edilecektir.
5. YATIRIMIN TERMİN PLANI
1. Yıl                                     2.Yıl
l 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12- l 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 .1
Etüd-proje teşvik
belgesi  temini                             x x x x___ _
Arazi temini
düzeltilmesi                                    x x x x x x

İnşaat işleri                                                    x x x x x x x x x x x x x x 
Makine – teçhizat 
montajı                                                                                   x x x x x x x 

Deneme işletmesi                                                                                       x x x  

İşletmeye alma                                                                                                           x   

6.  PROJENİN TEKNİK ÖZELLİKLERİ
Yem üretim tesisi, yem hammaddelerini satın alıp, depolayıp çeşitli işlemlerden geçirilip gerekli ölçülerde karıştırılıp bu karmayı ince veya pelet halde piyasaya çıkaracaktır,
6.1. Üretim Metodu
1. Hammaddelerin alınması, depolanması ve tartılması imalatı kesinlikle yürütebilmek ve fiyat artışlarının etkisini azaltmak için hammaddelerinin çoğunun hasat mevsiminde alınması ve depolanması uygun olacaktır. Kullanılan hammaddelerin % 60 - 70»ini teşkil eden dane yemler çelik silolarda saklanacaktır. Hammaddelerin silolara aktarılması için püneomatik sistem uygulanacaktır,
2. İlk temizleme dane halindeki hammaddelerin içindeki muhtemel yabancı maddeleri  temizlemek için bir aspirasyonu ile elek ve döner merdaneleri oluşturan makinalardan istifade edilir,
3. Kuru temizleme; daneler içinde kalan yabancı maddelerle tozları ve dane yüzlerine yapışan kiri çıkarmak için uygulanır,
4. Öğütme; işlem birbirinin aksi istikamette dönen ve üzerinde yivler bulunan iki valsten (merdane) meydana gelir. Öğütülmüş maddelerin fabrikanın üst katlarına  taşınması  püneomatik sistemle yapılacaktır.
5. Dozajlama; imal edilecek karma yemin çeşitli hammaddelerinin o yemin formülüne uygun şekilde tartılması işlemi fabrikanın beynini oluşturur. Her biri ayrı siloda olan hammaddeler, otomatik gösterge sistemi ile, siloların alt kapaklarını açıp kapayan tertibat ile kumanda tablosundan yönetilir,
6. Karıştırma; yatay karıştırıcı sistemi uygulanacaktır. Karıştırıcıda bütün hammaddelerin hepsi birden .konulacak ve tam karışım elde edilinceye kadar karışıma devam edilecektir.
7, Paketleme; Karışım işleminden geçmiş karma yem rasyoları bir pelet makinasına verilir. Böyle bir küp veya peleti yiyen hayvan karışımın içindeki lezzetsiz yem maddelerini ayıramaz. Peletleme makinaları yapışmayı temin için buharlaşma ve melaslama sistemini de oluşturur.
Karıştırmadan çıkan yem dikey salona alınır, pelet makinasına girer, bu arada üzerine su buharı ve melas püskürtülür, daha sonra iki rulo vasıtasıyla sıkıştırılır ve pelet veya küp olarak kesilirler. Ambalajlamadan önce bozulmasına mani olmak için sıcak peletler soğutuculardan geçirilir.

8, Melas ve-yağ tesisatı; Yapıştırıcı karakterde ve sıvı haldeki melasın depolanması, karıştırıcılara  sevki için ayrı bir melas tesisatı vardır. Bazı yemlerde; özellikle kanatlı yemlerinde enerjiyi yükseltmek için sıvı yağlar kullanılır. Yağın daima sıvı halde bulunması için depolama yeri devamlı surette ısıtılacaktır.
9. Ambalaj, depolama ve yüklenme; üretilen karma yemlere tartılma, çuvallama, dikme ve etiketleme işlemleri yapılır. Tartma işlemi önceden ayarlanmış olan otomatik tartıcılarla yapılır, polyesterden mamul çuvalına boşaltılır, ağzı otomatik olarak dikilir. Depo için geniş, kuru ve havadar ambarlar kullanılacaktır. Nakil için kayış konveyörler kullanılır. Ambar içinden kamyonlara taşınması da konveyörlerledir0

6.2. Yatırımın Teknik Ömrü
Yatırımın teknik ömrü 15 yıl olarak kabul edilmiştir.

Toplam tutarı (x  milyon)
   446
2.794
       5.322
   931 
     23.283 
 5.588 
 1.118 
 1.676 
 1.863 
   559 
4.657 
54.111 
5.978 
60.089 
7.  TOPLAM YATIRIM TUTARI TABLOSU
 Harcamanın cinsi
1. Etüd ve proje giderleri
2. Arsa ve düzenlenmesi
3. İnşaat işleri
4. Ulaştırma yatırımları
5. Makina ve teçhizat giderleri
6. Yardımcı işletmeler mak. ve teçh.
7. Montaj giderleri
8. Genel giderler
   9. Taşıt araçları 
 10. İşletmeye alma giderleri • 
 11. Beklenmeyen giderler
 12. Sabit yatırım toplamı 
 13. İşletme sermayesi 
 14. a) Toplam yatırım toplamı
                 b) Toplam yatırım toplamı  $
8.  PROJENİN  FİNANSMANI
Kalkınmada  öncelikli yörelerde,   toplam yatırım tutarının % 40'ı özsermaye olarak uygulanırken,   geri kalan   % 60 nispetindeki finansman ihtivacı ise çeşitli kaynaklardan kredi olarak temin edilebilir.

9.     İŞLETME DÖNEMİ GELİRLERİ
Bu yatırıra konusunun gerçekleşmesi ve tam kapasitede işletmeye geçmesi halinde yıllık işletme dönemi gelirlerinin toplam olarak 138.303.000.000 TL olacağı tahmin edilmektedir.
10.     İŞLETME DÖNEMİ GİDERLERİ
Yatırımın tam kapasitede yıllık işletme dönemi giderlerinin 103.378.000.000TL. olacağı tahmin edilmektedir.
NOT:   Toplam sabit yatırım tutarı ve diğer hesaplamalarda Ortalama Döviz Kuru l $  = 60.000 TL.   olarak alınmıştır.
11.     YILLIK GELİR - GİDER TABLOSU  (tl. )

Yıllık işletme gelirleri       138.303.000.000 tl. 
Yıllık işletme giderleri      103.378.000.000 tl.
Katma  değer vergisi                   12.573.000.000 tl.
Brüt kâr                                   22.352.000.000 tl..
Vergi ve kesintiler                  8.941.000.000 tl.
Net kâr                                     13.411.000.000 tl.
12.	YATIRIMIN ÖN DEĞERLENDİRİLMESİ 
   Yatırımın kârlılığı

13.411.000.000 60.089.000.000
Net kar
%  2 2
Toplam yatırım yyyatırım

Sermayenin karlılığı
%  56

Net kar
13.411.000.000
24.028.000.000
Sermaye

Yatırımın Geri Dönüş Süresi

Toplam yatırım                          60.089.000.000                                                                                                                                                                             
Net kar + amortisman                13.411.000.000 + 18.999.000.000

3,2

13 -  ÜRETİM AKIŞ ŞEMASI   :

Hammadde alımı

Depolama

İlk temizleme

Kuru temizleme
Kuru temizleme
Öğütme

Karıştırma

Dozajlama

Sıvı yağlar

Melas

         Peletleme  
Buharlama-Melaslama

Soğutma

Ambalajlama

Tartma  - Çuvallama
            Dikme

Mamul depolama

Satışa arz

14.  MAKİNA VE TEÇHİZAT LİSTESİ                                                                                              Adet            
1. Kamyon boşaltma hoperi                                                                                                                          1
2. Kamyon boşaltma küreği                                                                                                                          1
3. Hammadde elevatörü (25 ton/saat)                                                                                                           1
4. Hammadde helezonu (30 ton/saat)                                                                                                           1
5. Helezon boşaltma kapakları                                                                                                                             8
6 Hammadde siloları, 8 bölmeli (600 t)                                                                                                        1 
7. Silo altı kapakları                                                                                                                                              8
8. Hammadde zinciri konveyörü (10 t/saat) 9o Değirmen ve fanları. (6 ton/saat)                                        1
10. Siklonlu filtre, otomatik                                                                                                                            2
11. Mal tevzi distribütörü                                                                                                                                2
12. Yarımamul dozajlama siloları                                                                                                                   2
13. Yarımamul siloaltı helezonlar                                                                                                                   1
14. Karıştırıcı besleme elevatörü (12 t/saat)                                                                                                    4 
15. Yatay karıştırıcı, l tonluk                                                                                                                                 1
16. Melasıyer, 8 ton/saat                                                                                                                                   1
17. Mamul mal elevatörü, 12 t/saat                                                                                                                   1
18. Mamul mal helezonu, kapakları                                                                                                                  1
19. Mamul mal depoları, 50 tonluk                                                                                                                   1
20. Elevatörler, kantar                                                                                                                                              1
21. Pelet presi, soğutucusu, fanı, siklonu                                                                                                           1
22. Pelet elevatörü, sarsağı, deposu                                                                                                                       1
23. Bantlı konveyör                                                                                                                                                1
24. Melas tankı, 20 tonluk                                                                                                                                      2
25. Helezon, pompalar, panolar                                                                                                                              1
15.  KURULUŞ YERİ
Hammaddelerin yatırım kuracağa ilden karşılanması, taşıma giderlerini etkileyecek ve mamul madde maliyetlerini en düşük düzeyde tutmada yardımcı olacaktır,, Pazar durumu, kalifive işçi temini gibi diğer faktörler kuruluş yeri seçiminde etkindir0
Kuruluşun yeri seçiminde Bakanlığımıza müracatta bulunulabilir,
16.  KAYNAKLAR
Sanayi ve Ticaret Bakanlığı Dokümanları
Devlet İstatistik Enstitüsü Yayınları 
Devlet Planlama Teşkilatı Yayınları

17.  MÜRACAAT YERLERİ
Sanayi ve Ticaret Bakanlığı
 Hazine Müsteşarlığı